header
Typy rozwoju ptaków na wybranych przykładach

Tu są informacje o typach rozwoju ptaków ...

 

"Typy rozwoju ptaków na wybranych przykładach"

 

 

Ptaki posiadają układ rozrodczy zbudowany z wielu odcinków. Samiec posiada parzyste jądra, parzyste najądrza, parzyste nasieniowody, parzyste woreczki nasienne oraz kloakę bez narządów kopulacyjnych. Samice natomiast pojedyncze jajniki, jajowody, macicę, pochwę oraz, podobnie jak samiec, kloakę. U samic następuje jednak uwstecznienie budowy prawego jajowodu oraz jajnika, co wplywa na zmniejszenie ciężaru ciała. u ptaków zapłodnienie jest wewnętrzne. Gromada ta jest rozdzielnopłciowa i wyłącznie jajorodna. Rozwój jest prosty. Są owodniowcami, co znaczy, iż zarodki tworzą błony płodowe. Ze względu na długość przebywania w gnieździe ptaki dzielimy na gniazdowniki, których pisklęta rodzą się slepe i nagie, a rodzice długo się nimi opiekują (np. gołębie i drapieżniki) oraz zagniazdowniki, których pisklęta są stosunkowo samodzielne (np. kuraki lub kaczki).

Akt płciowy odbywa się w bardzo różnych miejscach, gdyż jest to cecha gatunkowa (np. u jeżyków w locie, a u perkozów w gnieździe). W czasie kontaktu płciowego dwu oddzielnych płciowych rozróżnia się dwa, często niezależne zjawiska. Pierwszym z nich jest zaplemnienie, drugim zapłodnienie. Komórki płciowe jaja i plemników są wrażliwe na brak wody. W środowisku lądowym skuteczne przekazanie plemników może mieć miejsce tylko w przypadku wprowadzenia ich bezpośrednio do dróg rodnych samicy. Taki sposób zaplemnienia nazywa się zaplemnieniem wewnętrznym. Większość ptaków przy zaplemnieniu doprowadza do zetknięcia steków dla przekazania nasienia.

Kolejnym etapem jest zapłodnienie. Jest ono jednak znacznie oddalone w czasie od wcześniejszego procesu. Odbywa się ono w jajowodzie i dopiero potem komórka jajowa zostaje opatrzona w dodatkową osłonkę białkową oraz pergaminową. Na końcu zaś jajo "przyoblekane" jest w skorupkę wapienną. Złożenie dużego jaja (największego w całym świecie zwierzęcym) jest możliwe dzięki rozwartej od tyłu miednicy. Ptaki nie posiadają spojenia łonowego. Liczba jaj w jednym zniesieniu jest cechą gatunkową - od jednego do kilkunastu.

Ptak składa jaja do środowiska zewnętrznego, gdzie ma miejsce ich dalszy rozwów aż do wyjścia z jaja organizmu potomnego. Rozwój wewnątrz osłonek jajowych może w tym przypadku odbywać się tylko kosztem materiału zapasowego, zgromadzonego wewnątrz jaj. Zwierzęta, których rozwój embrionalny zachodzi w opisany sposób przyjęto nazywać jajorodnymi. Jaja muszą być wysiadywane. Zajmują się tym rodzice - matka lub ojciec i trwa to od kilku do kilkudziesięciu dni. Jedynie nogale zakopują swoje jaja w kopcach butwiejących liści - ciepło wydzielane w czasie ich rozkładu ogrzewa zarodki.

 

 

 

SŁOWNICZEK:

 

 

Jajnik - gruczoł płciowy żeński (gonady) wytwarzający komórki jajowe. Spełnia dwie zasadnicze role: rozrodczą, polegającą na wydalaniu zdolnej do zapłodnienia komórki jajowej, oraz wewnątrzwydzielniczą.

 

Jajowód - parzysty, woreczkowaty przewód przebiegający od jajnika do macicy. Każdy jajowód ma długość ok. 16-20 cm. Część jajowodu znajdująca się w pobliżu jajnika jest lejkowato rozszerzona, a z brzegu lejka zwisają tzw. strzępki. Ułatwiają przemieszczenie komórki jajowej z jajnika do jajowodu.

 

Jądro - gruczoł płciowy męski produkujący komórki płciowe męskie - plemniki. Jądro ssaków powstaje w jamie brzusznej i u większości zstępują do worka mosznowego. Narząd kształtu jajowatego, położony w worku mosznowym, pokryty jest od zewnątrz błoną surowiczą, a głębiej błoną białawą, przechodzącą głębiej w przegrody oddzielające od siebie zraziki jądra. W zrazikach znajdują się kanaliki nasieniotwórcze o bardzo krętym przebiegu, które w okolicy wnęki jądra przechodzą w kanaliki proste, tworzące w tej wnęce sieć, z której wychodzą dalej kanaliki najądrza.

 

Kloaka - końcowy odcinek przewodu pokarmowego płazów, gadów, ptaków, niektórych ryb i ssaków - stekowców, do którego uchodzą drogi moczowe i płciowe, otwierający się na zewnątrz odbytem

 

Komórka jajowa - inaczej jajo, gameta żeńska o haploidalnej (1N) liczbie chromosomów, wytwarzana w jajniku, uwalniająca się z dojrzałego pęcherzyka Graafa podczas owulacji (jajeczkowania). Zbudowana jest z jądra, protoplazmy zwanej żółtkiem, błony przeźroczystej i osłonki promienistej. Ze względu na ilość żółtka wyróżnia się jaja: oligolecytalne - charakteryzujące się małą ilością żółtka, występują np. u jamochłonów i ssaków, mezolecytalne - o średniej zawartości żółtka, występujące np.: u ryb dwudysznych i płazów, polilecytalne - bogate w żółtko, występujące u owadów, gadów i ptaków.

 

Macica - narząd rodny żeński, położony w miednicy małej, o kształcie spłaszczonej od przodu ku tyłowi gruszki. Macica zbudowana jest z trzech warstw: od wewnątrz z błony śluzowej, następnie grubej warstwy mięsnej i wreszcie błony surowiczej (otrzewnej), która pokrywa macicę.

 

Miednica - obręcz miedniczna, część szkieletu zbudowana z dwu kości miednicznych, połączonych ze sobą z przodu spojeniem łonowym, i kości krzyżowej (części kręgosłupa) łączącej się z kośćmi miednicznymi dwoma stawami krzyżowo-biodrowymi.

 

Owodniowce - kręgowce wyższe cechujące się posiadaniem błon płodowych w okresie rozwoju zarodkowego. Do owodniowców należą gady, ptaki i ssaki. Rozwój zarodka w błonach płodowych umożliwia jego izolację od warunków zewnętrznych zapewniając w miarę stabilne środowisko. U owodniowców nie występuje stadium larwalne.

 

Plemnik - komórka rozrodcza wytwarzana w gonadach osobnika męskiego (jądrach) u zwierząt wielokomórkowych bądź w plemni lub w worku pyłkowym u roślin (pyłek). Plemnik u roślin niższych i u większości zwierząt posiada zdolność samodzielnego ruchu, głównie dzięki obecności tzw. wici, a u niektórych roślin rzęsek. Plemniki różnych gatunków roślin i zwierząt posiadają rozmaite kształty: kuliste, wydłużone, gwiazdkowate i in.

 

Rozwój embrionalny - rozwój płodu (embrionu) w otoczkach jajowych lub w ciele matki, w odróżnieniu od późniejszego rozwoju po wykluciu się lub urodzeniu.

 

Zaplemnienie - wprowadzenie plemników do dróg rodnych samicy przez samca podczas kopulacji lub sztucznie, w zabiegu unasienniania sztucznego; także wydalanie przez samca plemników na złożone przez samicę jaja, np. polewanie "mleczkiem" ikry podczas tarła u ryb.

 

Zapłodnienie - połączenie się gamety żeńskiej i męskiej (czyli komórek rozrodczych) w jedną komórkę, tzw. zygotę, dającą początek nowemu organizmowi. Jeżeli gamety mają haploidalną liczbę chromosomów, w jądrze powstałej zygoty znajdują się dwa niezależne zespoły chromosomowe, jest więc diploidalna.