header
Układ limfatyczny

Tutaj znajdziesz informacje na temat układu limfatycznego...

 

 

UKŁAD LIMFATYCZNY

Pracę wykonała

Adrianna

Repetowska  z kl. II d

Spis treści

1. Układ limfatyczny, chłonny.

2. BUDOWA UKŁADU  LIMFATYCZNEGO

(CHŁONNEGO):

* Naczynia chłonne

* Włosowate naczynia limfatyczne

*  Lewe naczynie limfatyczne

*  Płyn pozakomórkowy

*  Płyn tkankowy

*  Chłonka

*  Naczynie mleczowe

*  Narządy chłonne

*  Węzły chłonne

*  Śledziona

*  Grasica

*  Migdałki podniebienne

*  Migdałek gardłowy

*  Szpik kostny

*  Grudki limfatyczne

3. ROLA UKŁADU LIMFATYCZNEGO

(CHŁONNEGO):

4. FUNKCJE UKŁADU LIMFATYCZNEGO

(CHŁONNEGO):

5. CHOROBY UKŁADU LIMFATYCZNEGO

(CHŁONNEGO):

  • Ziarnica złośliwa
  • Zapalenia i angina to częste choroby migdałków.

6. Bibliografia.

Układ limfatyczny, chłonny (łac. systema lymphaticum) – zbudowany jest głównie z sieci rurek. Sięgają one do wszystkich zakątków ciała i zbierają nadmiar płynu z przestrzeni między komórkami. Płyn płynie do dwóch przewodów chłonnych wpadających do żył. Układ ten jest jednokierunkowy i zwraca płyn do krwi. Wspomaga również układ odpornościowy w walce z infekcją i odbiera strawiony tłuszcz z jelit. Układ limfatyczny obejmuje narządy oraz naczynia limfatyczne. Narządy limfatyczne zbudowane są z tkanki chłonnej. Należą do nich: grasica, grudki limfatyczne i węzły chłonne oraz śledziona. Naczynia mają budowę podobną do żył oraz naczyń włosowatych. W odróżnieniu jednak od naczyń włosowatych naczynia limfatyczne zaczynają się ślepo w tkance łącznej. Krążąca w naczyniach limfatycznych limfa(chłonka) ma skład przypominający osocze, ale z małą ilością białek, a większą lipidów oraz licznymi leukocytami. Powstaje jako przesącz krwi z naczyń włosowatych oraz płynów pochodzących z komórek, gromadzonych w przestrzeniach międzykomórkowych. Płyny te dostają się do naczyń limfatycznych, którymi po przefiltrowaniu w węzłach chłonnych wracają do krwi. Małe naczynia limfatyczne łączą się w coraz większe przewody uchodzące w pobliżu serca do odpowiednich żył. Dzięki temu układ limfatyczny umożliwia powrót płynów tkankowych do krwi. Ponadto transportuje z jelit lipidy. Szczególną rolę układ limfatyczny odgrywa w procesach odpornościowych.

 

Układ przewodów zbierających płyn i zwalczający

zakażenia.

 

Układ chłonny

Sieć naczyń i narządów  chłonnych rozsianych  po

całym ciele.

BUDOWA UKŁADU  LIMFATYCZNEGO (CHŁONNEGO):

Naczynia chłonne (limfatyczne, vasa lymphatica)-  to przewody , którymi płynie chłonka. Naczynia chłonne (limfatyczne) mają przepuszczalne ściany, tak więc mogą zbierać płyn z otaczających je tkanek. Płyn ten jest zbierany przez małe naczynka, zwane włośniczkami chłonnymi albo w jelicie cienkim, naczyniami mleczowymi. Limfa przechodzi następnie przez przewody chłonne, a w końcu przez największe naczynia: przewód piersiowy i pień chłonny prawy, które łączą się z żyłami. Większość chłonki wlewa się do żył w pobliżu serca przez przewód piersiowy. Układ chłonny, w odróżnieniu od układu krwionośnego, nie ma pompy. Chłonka krąży dzięki skurczom okolicznych mięśni, które przepychają  ją przez naczynia. Zastawki w naczyniach uniemożliwiają cofanie się limfy.

 

Włosowate naczynia limfatyczne - łączą się w coraz grubsze naczynia limfatyczne z których powstają dwa główne naczynia limfatyczne. Naczynia limfatyczne piersiowe zbierające limfę  z klatki piersiowej i z jamy brzusznej i transportujące ją do lewej żyły podobojczykowej.

Lewe naczynie limfatyczne - zbiera limfę z kończyn oraz głowy i dostarczających ją do prawej żył podobojczykowej.

Płyn pozakomórkowy (ECF z ang. Extracellular fluid)– to płyn, który występuje w  przestrzeni pozakomórkowej ustroju. Do najważniejszych płynów pozakomórkowych należą: płyn tkankowy, chłonka i osocze krwi. Do płynów tych należą płyn mózgowo rdzeniowy, maź stawowa i śluz. Razem stanowią one 30% płynów ustrojowych. Pozostałych 70% to płyn wewnątrz komórkowy, który wypełnia komórki.

Płyn tkankowy – zwany także płynem międzykomórkowym, ponieważ wypełnia małe przestrzenie między komórkami. Tworzy go płyn, który przesącza się przez naczynia włosowate krwi. Większość tego płynu powraca do naczyń , ale pozostała część trafia do układu limfatycznego. Płyn tkankowy jest podobny do osocza krwi, ale ma mniej białek. Płyn , który omywa żywe komórki. Przenosi substancje między krwią, a komórkami oraz stwarza im środowisko, bez którego komórki nie mogą się obyć. Jest roztworem zawierającym m.in. tlen i substancje odżywcze amoniak, kwas moczowy – usuwane z komórek jako zbędne metabolity. Część płynu międzykomórkowego przesącza się przez ściany naczyń włosowatych limfatycznych do ich światła, stając się limfą.

Chłonka (limfa, łac. lympha)- kiedy płyn tkankowy dostaje się do układu chłonnego, nazywa się chłonką(limfą). Zawiera wiele rozpuszczonych substancji, limfocyty i pozostałości mikroorganizmów, które wtargnęły do organizmu. Chłonka może mieć mleczny, a nie przezroczysty kolor, ponieważ zawiera mikroskopijne kuleczki tłuszczu, szczególnie po posiłku. Rozprowadza ona po organizmie limfocyty zabierane z węzłów chłonnych. Płyn który krąży w układzie chłonnym.

Naczynie mleczowe – to naczynie chłonne występujące w jelicie cienkim. Naczynia mleczowe leżą wewnątrz wyrostków, zwanych kosmkami, w ścianie jelita cienkiego. Naczynia mleczowe odbierają drobniutkie kulki tłuszczu wchłonięte z jelita cienkiego. Tłuszcz następnie płynie przez układ chłonny i powoli wlewa się do krwi żylnej.

Narządy chłonne – to narządy wchodzące w skład układu chłonnego. W jego skład wchodzą nie tylko naczynia chłonne, ale także wiele organów. Węzły chłonne oczyszczają chłonkę ze zbędnych substancji płynących w naczyniach, natomiast śledziona i grasica biorą udział w formowaniu komórek, które zwalczają infekcje. Szpik kostny również odgrywa rolę w układzie chłonnym, ponieważ produkuje limfocyty.

Węzły chłonne (limfatyczny, łac. nodi lymphatici) – to zgrubienia w kształcie fasoli na naczyniu chłonnym. Węzły chłonne (limfatyczne) działają jak filtry. Każdy jest otoczony przez twardą torebkę i zawiera gęstą sieć włókien. Limfa wpływa do węzła, gdzie obce komórki i inne substancje odpadowe są wychwytywane i niszczone. To oczyszczanie odbywa się zarówno przez włókna, jak i przez specjalne krwinki białe, limfocyty i fagocyty. Po przefiltrowaniu chłonka opuszcza węzeł. Węzły chłonne są rozsiane po całym układzie chłonnym, ale najwięcej ich występuje pod pachami i w pachwinach. W czasie infekcji mogą spuchnąć i stać się bolesne. Węzły chłonne są narządami limfatycznymi leżącymi na przebiegu naczyń limfatycznych. Ich zadaniem jest filtrowanie przepływającej przez nie chłonki. Są też miejscem różnicowania się limfocytów B i T. Główną funkcją węzłów jest filtracja zawartej w nich limfy oraz udział w wytwarzaniu przeciwciał. Likwidując drobnoustroje stanowią ważny element układu immunologicznego.

Budowa węzła chłonnego.

 

Powiększone węzły chłonne.

Śledziona (łac. lien) – to narząd który walczy z infekcją i usuwa zużyte krwinki czerwone. Śledziona jest owalnym narządem obok żołądka. Jest częścią układu chłonnego, gdzie powstają limfocyty i fagocyty, które zwalczają infekcje. Przed narodzinami śledziona produkuje także krwinki czerwone (erytrocyty). Po urodzeniu śledziona z reguły zaprzestaje tej produkcji, a zamiast tego flirtuje krew i usuwa z niej komórki, które przestały pracować efektywnie. Śledziona pełni różnorodne funkcje: magazynuje krwinki oraz usuwa krwinki zniszczone, pełni funkcje krwiotwórcze wytwarzając limfocyty i monocyty, a w życiu pozapłodowym także inne krwinki, uczestniczy też w reakcjach odpornościowych. W limfie, krwi oraz innych płynach ustrojowych krążą różne rodzaje leukocytów, które uczestniczą w procesach odpornościowych. W limfie, krwi oraz innych płynach ustrojowych krążą różne rodzaje leukocytów, które uczestniczą w procesach odpornościowych.

Obraz histologiczny śledziony człowieka: (1) Centrum rozrodcze (Miazga biała), (2) tętniczka środkowa, (3)

Miazga biała - otaczające t. środkową, (4) Miazga czerwona.

 

Grasica (łac. glandula thymus) – to narząd, który produkuje hormony i komórki do walki z infekcją. Grasica jest gruczołem leżącym poniżej górnej części mostka. Jest bardzo duża u dzieci, ale w życiu dorosłym jest mniejsza. Grasica należy do dwóch różnych układów organizmu. Jako część układu chłonnego uczestniczy w formowaniu limfocytów T, które zwalczają infekcje. Jako część układu wewnątrzwydzielniczego  produkuje hormon, który pobudza dojrzewanie limfocytów T.

Umiejscowienie grasicy

Grasica i jej położenie w klatce piersiowej.

Migdałki podniebienne (łac. tonsilla palatina) – to skupiska tkanki chłonnej z tyłu jamy gębowej. Z tyłu podniebienia, po obu stronach gardła, znajdują się dwa migdałki. Inne, mniejsze migdałki znajdują się na podstawie języka. Odgrywają ważną rolę w obronie organizmu przed infekcjami drogą pokarmową i oddechową. Migdałki dorastają do swojej wielkości w okresie dzieciństwa. Migdałki są podatne na zakażenia.

Budowa migdałka podniebiennego.

Migdałek gardłowy (łac. tonsilla pharyngea) lub wyrośla adenoidalne (łac. vegetationes adenoidales), migdałek trzeci –to skupisko tkanki chłonnej w tylnej części jamy nosowej. Osłania górną część układu oddechowego. Przerost lub spuchnięcie tego migdałka zwęża połączenie między nosem i gardłem. To może mieć wpływ na nasz głos, który staje się nosowy. W odróżnieniu od migdałka podniebiennego ma on bardziej powierzchownie ułożone grudki chłonne oraz nie posiada krypt.

Umiejscowienie Migdałka gardłowego(trzeciego)

Położenie migdałka gardłowego (zaznaczony na zielono) w części nosowej  gardła.

Szpik kostny (łac. medulla ossium) – to miękka tkanka wewnątrz kości. Szpik kostny występuje w istocie gąbczastej i w środkowej części kości długich, tak zwanej jamie szpikowej. Czerwonej szpik kostny produkuje krwinki, a żółty szpik kostny magazynuje tłuszcz. Szpik zawiera też nerwynaczynia chłonne. Rozróżniamy dwa rodzaje szpiku kostnego: czerwony i żółty. Szpik kostny i grasica to centralne narządy limfatyczne, które stanowią miejsce namnażania, różnicowania i wstępnego dojrzewania limfocytów. Szpik kostny jest siedliskiem KKM, które dają początek wszystkim komórkom układu limfatycznego. Jednocześnie jest miejscem różnicowania się limfocytów linii B u człowieka oraz produkcji przeciwciał.

Centralny narząd limfatyczny i gruczoł wydzielania wewnętrznego. Narząd limfo nabłonkowy, w którym odbywa się: dojrzewanie limfocytów T, indukcja tolerancji pierwotnej oraz produkcja hormonów.

 

Umiejscowienie szpiku kostnego

Grudki limfatyczne (łac. folliculi lymphatici) -  stanowią skupiska limfocytów B i T w nabłonkach różnych narządów wewnętrznych, zwłaszcza przewodu pokarmowego, dróg oddechowych i narządów moczowo-płciowych. Uczestniczą one w obronie narządów wewnętrznych kontaktujących się ze środowiskiem zewnętrznym przed drobnoustrojami. Szczególnymi skupiskami grudek limfatycznych są migdałki oraz grudki chłonne jelita (kępki Peyera) i wyrostka robaczkowego.

 

ROLA UKŁADU LIMFATYCZNEGO (CHŁONNEGO):

Układ limfatyczny pełni w organizmie trzy podstawowe role:

- odpornościową - w węzłach limfatycznych powstają niektóre białe ciałka krwi.

- neutralizującą - zobojętnianie ciał obcych dla organizmu.

- odprowadzającą- odprowadzenie limfy z powrotem do krwi

FUNKCJE UKŁADU LIMFATYCZNEGO

(CHŁONNEGO):

- rozprowadzenie po całym organizmie kwasów tłuszczowych

- oczyszczanie krwi z drobnoustrojów chorobotwórczych

- dostarczanie do krwi wody.

CHOROBY UKŁADU LIMFATYCZNEGO (CHŁONNEGO):

Ziarnica złośliwa

Węzły chłonne (limfatyczne) to skupiska zgrubiałych tkanek limfatycznych. Każdy z nas posiada ich ok. 600. Przepływa przez nie chłonka i tam wytwarzane są limfocyty. Pełnią one bardzo istotną rolę w organizmie jako zapora przeciwko szkodliwym mikroorganizmom. Kiedy dochodzi do infekcji, węzły chłonne powiększają się, „sygnalizując” obecność obcych cząsteczek. Równocześnie nie dopuszczają do ich rozprzestrzenienia się w innych narządach. Powiększone węzły chłonne to niepokojący sygnał dla pacjenta i lekarza. Mogą świadczyć o poważnym schorzeniu, mimo że nie są bolesne. Aby zdiagnozować chorobę, lekarz bada ich konsystencję, grubość i ruchomość.

Powiększone węzły chłonne, osłabienie i gwałtowne chudnięcie często odbierane są jako objawy przemęczenia i silnego stresu. Nie wolno ich jednak lekceważyć. Szybki kontakt z lekarzem i pobranie do badania węzła chłonnego daje szansę na pełne wyleczenie. W innym przypadku ziarnica złośliwa może doprowadzić do szybkiego pogorszenia stanu zdrowia, a nawet przerzutów. Jak większość nowotworów, ziarnica złośliwa wymaga leczenia poprzez chemio- i radioterapię; czasem niezbędny jest przeszczep szpiku kostnego.

Zapalenia i angina to częste choroby migdałków

Migdałki to kolejne narządy układu limfatycznego. Dwa umieszczone są za łukami podniebiennymi, a jeden w gardle (tzw. migdałek gardłowy). Zbudowane są z tkanki chłonnej. Z racji położenia w obrębie jamy ustnej i gardła bywają bardzo podatne na wszelkie infekcje. Zapalenia migdałków bardzo często występują u dzieci. W wyniku obrony przed bakteriami i wirusami migdałki stają się czerwone i powiększają się. Zapaleniu towarzyszą bóle głowy i gorączka. Przewlekły stan zapalny gardła, który nie został w porę wyleczony, może prowadzić po dłuższym czasie do rozwoju zapalenia nerek czy choroby reumatycznej serca. Jeśli zapalenia migdałków często się powtarzają, lekarz może zadecydować o ich usunięciu – tonsillektomii. Często występującą chorobą, która atakuje migdałki, jest angina. Jest to choroba zakaźna i powszechnie występująca u dzieci. Zarazić można się drogą kropelkową w zatłoczonych miejscach, w pracy i w szkole. Objawia się silnym bólem gardła, wysoką gorączką, powiększeniem węzłów chłonnych szyi. Migdałki stają się przekrwione, często pokrywa je biały nalot. Skutecznym lekarstwem na anginę jest odpowiednio dobrany przez lekarza antybiotyk. Angina jest niebezpieczną chorobą jeśli chodzi o powikłania.

 

BIBLIOGRAFIA:

 

- Domowy Poradnik Medyczny

- Wikipedia wolna encyklopedia

- Podręcznik do biologii dla liceum

- Podręcznik do biologii dla gimnazjum

- Gazeta Victor Gimnazjalista.

- Encyklopedia PWN

- Książka Nauka o człowieku